เราหาคำคมนี้ไม่เจอในงานของเอพิกเตตัส แต่มันก็ยังถูกต้อง

มันสะดุดตาผม และผมต้องขุดคุ้ยให้ลึกลงไป "ชีวิตที่คุณแสวงหาซ่อนอยู่ในวินัยที่คุณหลีกเลี่ยง" ช่วงนี้ประโยคนี้อยู่ทั่วอินเทอร์เน็ต มักวางอยู่บนภาพพระอาทิตย์ขึ้น และลงชื่อว่า "เอพิกเตตัส" ครูปรัชญาสโตอิกที่เกิดมาเป็นทาส และกลายเป็นหนึ่งในเสียงที่ยิ่งใหญ่ของโรม เอพิกเตตัสไม่เคยเขียนหนังสือด้วยตัวเอง สิ่งที่เรามีคือบันทึกคำสอนของเขาโดยอาร์เรียน ลูกศิษย์ของเขา ผมจึงไล่อ่านบันทึกเหล่านั้น ทั้งในฉบับแปลภาษาอังกฤษคลาสสิกของจอร์จ ลอง และฉบับอื่นอีกหลายฉบับ ประโยคนั้นไม่มีอยู่ในนั้น เท่าที่ผมบอกได้ มันเป็นประโยคสมัยใหม่ที่สวมชื่อสโตอิกดี ๆ เอาไว้

ที่น่าขันก็คือ ประโยคนี้โด่งดังขึ้นมาได้เพราะผู้คนข้ามวินัยอย่างหนึ่งที่เกือบทุกคนหลีกเลี่ยง นั่นคือการตรวจสอบว่าคำคมมาจากไหน มันน่าเบื่อ ไม่มีใครจัดงานเลี้ยงให้คนที่ทำแบบนั้น ดังนั้นทุกครั้งที่มีคนแชร์โดยไม่ตรวจสอบ ก็เท่ากับช่วยพิสูจน์ประเด็นของคำคมนั้นให้มันเอง

แต่ประเด็นก็คือ แนวคิดนี้ยังยืนหยัดได้ เพราะเอพิกเตตัสพูดบางอย่างที่ใกล้เคียงไว้จริง ๆ "นิสัยและความสามารถทุกอย่างได้รับการรักษาไว้และเพิ่มพูนขึ้นด้วยการกระทำที่สอดคล้องกัน นิสัยการเดินด้วยการเดิน นิสัยการวิ่งด้วยการวิ่ง" และเขายังเตือนไว้ด้วยว่า ถ้านอนอยู่บนเตียงสิบวัน แล้วลุกขึ้นมาลองเดินไกล ๆ "แล้วคุณจะเห็นว่าขาของคุณอ่อนแรงลงเพียงใด"

ลองอยู่กับเรื่องการเดินต่ออีกสักหน่อย เพราะมันได้ผลในทางที่น่ายินดีด้วย สมมติว่ามีสถานที่ที่คุณอยากออกไปสำรวจด้วยเท้ามาตลอด เมืองที่คุณอยากเดินเตร็ดเตร่ตั้งแต่มื้อเช้าจนมืด เมืองบนภูเขาที่วิวที่ดีที่สุดอยู่บนบันไดหินสี่ร้อยขั้น ไม่มีใครได้วันแบบนั้นมาด้วยการตัดสินใจในเช้าวันนั้น คุณได้มันมาจากค่ำคืนธรรมดา ๆ นับร้อยค่ำก่อนหน้านั้น ตอนที่คุณอยากนอนอยู่บนโซฟามากกว่า แต่ก็ผูกเชือกรองเท้าแล้วออกไปเดินรอบบล็อกอยู่ดี แล้วก็เดินทางที่ไกลขึ้น แล้วก็เนินที่คุณเคยเลี่ยง ไม่มีการเดินครั้งไหนที่น่าตื่นเต้นเลย ไม่มีใครโพสต์รูปการเดินรอบละแวกบ้านในวันอังคาร แต่ทุกครั้งกำลังซื้อวันนั้นให้คุณ ขาที่พาคุณขึ้นบันไดได้ ลมหายใจที่ยังเหลือเมื่อถึงข้างบน และไม่มีเหตุผลอะไรให้ต้องหันหลังกลับก่อนเวลา

การผจญภัยคือส่วนที่ทุกคนมองเห็น การเดินที่ไม่มีใครเห็นต่างหากที่พาคุณไปถึง "แก้ไขตัวเองก่อน" ไม่ใช่เรื่องเคร่งเครียด และไม่ใช่กิจวัตรตอนเช้าห้าชั่วโมง ส่วนใหญ่แล้วมันคือสิ่งเล็ก ๆ น่าเบื่อสักอย่างที่คุณรู้อยู่แล้วว่ากำลังหลบเลี่ยง ทำมันในวันที่คุณไม่อยากทำ นั่นคือความลับทั้งหมด และมันไม่เคยถูกซ่อนไว้จริง ๆ เลย มันแค่น่าเบื่อ

งั้นลองนึกภาพวันแบบนั้นในแบบของคุณ ไม่ใช่การเดินรอบบล็อก แต่เป็นยอดบันได คุณอยู่ที่ไหน? ใครอยู่ข้าง ๆ คุณ? ขาของคุณรู้สึกอย่างไร? มองให้เห็นชัดที่สุดเท่าที่ทำได้ แล้วนึกภาพนิสัยเล็ก ๆ เรียบ ๆ ที่พาคุณไปถึงตรงนั้น แล้วสังเกตว่ามันไม่ได้ดูน่าเบื่ออีกต่อไป มันดูเหมือนตั๋วใบหนึ่ง การตื่นรู้ต่อสิ่งนั้นคืองานครึ่งหนึ่งแล้ว

และครั้งหน้าที่มีประโยคเด็ด ๆ โผล่มาพร้อมชื่อคนดังกำกับไว้ข้างใต้ ลองมองมันอีกครั้ง นั่นก็เป็นการฝึกฝนเหมือนกัน